درباره عکس احمد شاملو ۲۰روز قبل ازمرگ

 

رها روزبهان

فخرالدین فخرالدینی؛ عکاس پیشکسوت، همیشه عکس‌هایش را در استودیو خودش که مجهز است و امکانات نوری خوبی دارد، گرفته و به همین خاطر کمتر به خانه یا محل کار دیگران رفته‌است. ضمن اینکه او هیچ زمانی، پرتره چهره های فرهنگی و هنری و علمی ایران را در شرایط نامناسب، مشکلات و بیماری عکاسی نکرده است
فخرالدینی تا به امروز ، تنها یک بار و به طور هم زمان، این دو شرط را کنار گذاشت. یعنی عکسی که 20 روز قبل از مرگ احمد شاملو؛ گرفته. اگر چه این عکس، با استقبال مواجه شد اما نمی‌توان آن را مثل دیگر عکس‌های فخرالدینی، نشان دهنده شخصیت فرهنگی چهره‌ای دانست که مقابل دوربین عکاسی‌ نشسته است.

 فخرالدین فخرالدینی درباره این عکس می گوید: تیر ماه1379 بود که آیدا (همسر شاملو) با من تماس گرفت و خواست به فردیس کرج بروم و عکسی از همسرش بگیرم. شاملو بعد از جراحی و قطع پایش و پیشرفت بیماری دیابت، خانه نشین شده بود و شرایط جسمانی و روحی خوب و مناسبی نداشت. شاملو روی ویلچر نشسته بود، رنگ صورتش مثل گچ سفید شده بود، سرش را بلند نمی‌کرد، نسبت به حرکت‌ها و سر و صدای محیط به سختی واکنش نشان می‌داد و به هیچ وجه حرف نمی‌ زد.

دوربین بزرگ عکاسی ام را روی زمین گذاشتم و زاویه‌ رو به بالا را انتخاب کردم. مجبور شدم از کمترین نور ممکن استفاده کنم تا او را اذیت نکند. پس منتظر ماندم تا شاملو کمی سرش را بالا بیاورد. غیر از من و آیدا، محمود دولت آبادی و محمد علی سپانلو هم حضور داشتند. آن دو با شاملو مشغول صحبت شدند تا بتوانند توجهش را جلب کنند. با تلاش آنها، شاملو کمی سرش را بالا آورد و نگاهی کوتاه و از روی خستگی به اطراف انداخت. این همان لحظه ای بود که من نیاز داشتم و به سرعت آن را ثبت کردم. من همیشه گفته‌ام که عکس‌هایم به نوعی بازتاب دهنده شخصیت درونی آدم‌ها هستند، ولی این مورد، برای عکس شاملو صدق نمی کند. این حزن انگیز‌ترین پرتره چاپ شده در کتاب من است. احمد شاملو 20 روز پس از گرفته شدن این عکس، ساعت 21 شامگاه یکشنبه، 2 مرداد 1379 در سن 75 سالگی، در خانه خود درگذشت و در امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده شد